Error message

  • Warning: ini_set() has been disabled for security reasons in drupal_environment_initialize() (line 516 of /home/nikosvas/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: ini_set() has been disabled for security reasons in drupal_environment_initialize() (line 519 of /home/nikosvas/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: ini_set() has been disabled for security reasons in drupal_environment_initialize() (line 520 of /home/nikosvas/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: ini_set() has been disabled for security reasons in drupal_environment_initialize() (line 521 of /home/nikosvas/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: ini_set() has been disabled for security reasons in drupal_environment_initialize() (line 523 of /home/nikosvas/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: ini_set() has been disabled for security reasons in drupal_environment_initialize() (line 525 of /home/nikosvas/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Warning: ini_set() has been disabled for security reasons in include_once() (line 264 of /home/nikosvas/public_html/sites/default/settings.php).
  • Warning: ini_set() has been disabled for security reasons in include_once() (line 265 of /home/nikosvas/public_html/sites/default/settings.php).
  • Warning: ini_set() has been disabled for security reasons in include_once() (line 273 of /home/nikosvas/public_html/sites/default/settings.php).
  • Warning: ini_set() has been disabled for security reasons in include_once() (line 280 of /home/nikosvas/public_html/sites/default/settings.php).
  • Warning: ini_set() has been disabled for security reasons in drupal_settings_initialize() (line 614 of /home/nikosvas/public_html/includes/bootstrap.inc).
  • Strict warning: Only variables should be passed by reference in samara_preprocess_page() (line 78 of /home/nikosvas/public_html/sites/all/themes/samara/template.php).

Νίκος Βασιλάκος: Διάλογος Μηλίων και Αθηναίων

Υπερδυνάμεις & Ιστορική Νέμεσις

426 π.Χ. Νότιο Αιγαίο. Αυγή μιάς στρατιωτικής επιχείρησης που στο μέλλον θα ακολουθηθεί από επιτυχία. Η Μήλος, που είχε σταθεί αποφασιστικά έξω από την Αθηναϊκή ηγεμονία, αρχίζει να απασχολεί έντονα την Αθηναϊκή υπερδύναμη.
425 π.Χ. Κάτω από την επιρροή του Αλκιβιάδη, οι Αθηναίοι αποφασίζουν να δώσουν ένα τέλος στην υπόθεση. Η πόλη της Μήλου πολιορκείται από ξηρά και θάλασσα και τον επόμενο χειμώνα παραδίδεται άνευ όρων. Όλοι οι άνδρες που έχουν στρατεύσιμη ηλικία καταδικάζονται σε θάνατο· οι υπόλοιποι κάτοικοι εξανδραποδίζονται και το νησί αποικείται από Αθηναίους κληρούχους.
Η κατάκτηση της Μήλου είναι αξιοσημείωτη, όχι τόσο για την αυστηρή μεταχείριση των Μηλίων, που είναι απλώς άλλο ένα ιστορικό παράδειγμα της ελλείψεως ανθρωπισμού, όσο για την απρόκλητη επίθεση της Αθήνας χωρίς κανένα ανεκτό πρόσχημα.
Με το ιδιότυπο τέχνασμα της κατασκευής μιάς συνομιλίας μεταξύ Αθηναίων απεσταλμένων και της Μηλιακής κυβερνήσεως, ο Θουκυδίδης παρουσιάζει ανάγλυφα το επεισόδιο με δραματικό τρόπο όπου οι Αθηναίοι βεβαιώνουν με ειλικρινή λόγια ότι είναι φυσικός νόμος οι ισχυροί να κυβερνούν τους ασθενεστέρους.
Ο ιστορικός χρησιμοποίησε επιδέξια τον διάλογο για να υποδηλώσει το αγέρωχο πνεύμα των Αθηναίων, το πλημμυρισμένο από προπέτεια, την παραμονή μιάς επιχειρήσεως που προοριζόταν να προξενήσει σημαντική αντεκδίκηση και να εξευτελίσει την πόλη τους.
Μολονότι ο Θουκυδίδης και ο Ηρόδοτος ήταν διαφορετικοί σε αντίληψη και μεθοδους, είχαν και οι δύο το ίδιο χαρακτηριστικά ελληνικό συναίσθημα για μιά τέτοια κατάσταση. Ο έλεγχος της Αθήνας κάλυψε το θέμα του νεωτέρου ιστορικού, όπως ο έλεγχος των Περσών είχε καλύψει το θέμα του παλαιότερου· άν και η Νέμεσις που κινείται ανοιχτά στις σελίδες του Ηροδότου, δεν αναγνωρίζεται από τον Θουκυδίδη, φαίνεται πως σ’ αυτό το σημείο έριξε μία σκιά...

Απόσπασμα από τον διάλογο Μηλίων και Αθηναίων

Μήλιοι: Και πως χρήσιμον αν ξυμβαίη ημίν δουλεύσαι, ώσπερ και υμίν άρξαι;
Αθηναίοι: Ότι υμίν μεν προ του τα δεινότατα παθείν υπακούσαι αν γένοιτο, ημείς δε μη διαφθείραντες υμάς κερδαίνοιμεν αν.
Μήλιοι: Ώστε δε ησυχίαν άγοντας ημάς φίλους μεν είναι αντί πολεμίων, ξυμμάχους δε μηδετέρων, ουκ αν δέξαισθε;
Αθηναίοι: Ου γαρ τοσούτον ημάς βλάπτει η έχθρα υμών όσον η φιλία μεν ασθενείας, το δε μίσος δυνάμεως παράδειγμα τοις αρχομένοις δηλούμενον.
Μήλιοι: Σκοπούσι δ’ υμών ούτως οι υπήκοοι το εικός, ώστε τους τε μη προσήκοντας και όσοι άποικοι οντες οι πολλοί και αποστάντες τινές κεχείρωνται ες το αυτό τιθέασινς
Αθηναίοι: Δικαιώματι γαρ ουδετέρους ελλείπειν ηγούνται, κατά δύναμιν δε τους μεν περιγίγνεσθαι, ημάς δε φόβω ουκ επιέναι· ώστε έξω και του πλεόνων άθαι και το ασφαλές ημίν δια το καταστραφήναι αν παράσχοιτε, άλως τε και νησιώται ναυκρατόρων, και ασθενέστεροι ετέρων όντες, ει μη περιγένοισθε.
Θουκυδίδου Ιστοριών, βιβλίο Ε, 42-47

Ελεύθερη απόδοση:
Μήλιοι: «Και πώς θα μπορούσε να μας φανεί χρήσιμο το να είμαστε σκλάβοι σας, όπως θα είναι και για σας χρήσιμο το να είστε οι κυρίαρχοι;»
Αθηναίοι: «Διότι για σάς θα είναι όφελος το να υποταχθείτε προτού υποστείτε τα χειρότερα, ενώ για μάς κέρδος το να μη υποστούμε μικροζημιές προξενώντας την δική σας καταστροφή.»
Μήλιοι: «Λέτε λοιπόν ότι δεν θα δεχθείτε το να υπάρχουμε εν ειρήνη, το να είμαστε φίλοι αντί εχθροί, το να παραμένουμε ουδέτεροι και σύμμαχοι κανενός;»
Αθηναίοι: «Όχι. Δεν μάς βλάπτει τόσο η εχθρότητά σας όσο η φιλία σας. Στα μάτια των υπολοίπων υπηκόων μας, η στάση σας, είναι απόδειξη ότι είμαστε αδύνατοι, ενώ το μίσος σας απόδειξη της δύναμής μας.»
Μήλιοι: «Ούτως θεωρούν την ισότητα οι υπήκοοί σας, ώστε να βάζουν στην ίδια κατηγορία αυτούς που δεν ανήκουν σ’ εσάς καθ’ όλου και εκείνους (τους δικούς σας άποικους τις περισσότερες φορές, ενώ άλλες φορές τους αποστάτες υπήκοους) οι οποίοι έχουν υποταχθεί από εσάς;»
Αθηναίοι: «Θεωρούν ότι κανένας δεν έχει το δικαίωμα να ξεφύγει, και ότι αυτοί που διατηρούν την ελευθερία τους το οφείλουν στη δύναμή τους. Πιστεύουν ότι δεν τους επιτιθέμεθα επειδή φοβόμαστε. Ώστε, εκτός από την διεύρυνση της αυτοκρατορίας μας, θα μάς προσφέρατε ασφάλεια με το να υποταχθείτε, ειδικά αν εσείς, μία νησιωτική δύναμη και ασθενέστεροι από άλλους νησιώτες, αποτυγχάνατε να παρουσιάσετε τους εαυτούς σας ισχυροτέρους μιάς δυνάμης που είναι πανίσχυρη στη θάλασσα.»

Το πάθημα των Αθηναίων

Οι Αθηναίοι αρχικώς πολιόρκησαν τη Μήλο με μία χαλαρή πολιορκία η οποία εν συνεχεία συνεσφίχθη και κατέληξε στην σφαγή όλων των Μηλίων ικανοπόλεμων «επαναστατών». Ανάμεσα στις δύο πολιορκίες, τις δύο «φάσεις», οι Μήλιοι έσπασαν την πολιορκία και βγήκαν προς αναζήτηση σιταριού για να τραφούν. Κατά εκείνη την έξοδο έχασαν τη ζωή τους πάρα πολλά παλικάρια των Αθηναίων που φυλούσαν τους αποστάτες στο όνομα της τότε «νομιμότητας».
20 περίπου χρόνια μετά, οι Αθηναίοι επλήγησαν. Αυτήν τη φορά όχι από τους Μηλίους (που πολύ θα ήθελαν να είχαν καταφέρει αυτό το θανάσιμο χτύπημα) αλλά από τους φίλους των Μηλίων τους Λακεδαιμονίους.
Η μούσα της Ιστορίας γνώρισε κατά καιρούς αρκετές υπερδυνάμεις. Υπερδυνάμεις που ήταν διαφορετικές ως προς της λεπτομέρειές τους, αλλά παρόμοιες ώς προς τις μεθόδους και την κατάληξή τους. Το ιστορικό μάθημα που διδάσκει η υβριστική, πολλές φορές, παρουσία τους είναι το εν ολίγοις πάθημά τους· καμμία υπερδύναμη δεν μένει ες αιεί κυρίαρχη αλλά αντικαθίσταται εν τη ιστορική ρύμη από νέες αυτοκρατορίες. Ποιός θα μπορούσε να είχε ποτέ φανταστεί ότι στους Έλληνες θα επικρατούσαν Ρωμαίοι, στους Ρωμαίους Βυζαντινοί, στους Βυζαντινούς Τούρκοι και ότι από εκεί, με πολλά ενδιάμεσα στάδια, θα έμεναν στο τέλος μόνοι -ή σχεδόν μόνοι- οι Αμερικανοί; Ο υπομονετικός ιστορικός παρατηρητής είναι ο μοναδικός που δικαιώνεται στο τέλος. Το ποιά είναι η αλήθεια θα φανεί· αρκεί να προλάβουμε να δούμε και την πτώση. Αρκεί να έχουμε καθαρό μυαλό και ανοικτούς οφθαλμούς για να δούμε και να ξεχωρίσουμε την πτώση.

Νίκος Βασιλάκος

2011 © νίκος βασιλάκος метр